తిరుమల స్వామి పుష్కరిణి: ఆకాశ గంగగా భక్తులు భావించే పవిత్ర జలాశయం

తిరుమల, అక్టోబర్ 4, 2026: ప్రపంచ ప్రసిద్ధి చెందిన తిరుమల శ్రీవేంకటేశ్వరస్వామివారి ఆలయం పక్కనే పవిత్ర స్వామి పుష్కరిణి ఉంది. భక్తులు ఈ పవిత్ర జలాశయాన్ని **“ఆకాశ జలాలు”**గా అత్యంత భక్తిశ్రద్ధలతో కొలుస్తారు.

పురాణ సంప్రదాయాల ప్రకారం స్వామి పుష్కరిణి శ్రీ మహావిష్ణువు పాదపద్మాల నుంచి ఉద్భవించి, బ్రహ్మదేవుని చేత పవిత్రతను పొందింది. అందుకే ఇది కేవలం ఆలయ జలాశయం మాత్రమే కాకుండా ఒక పవిత్ర దైవ స్వరూపంగా భక్తులు భావిస్తారు.

వైకుంఠం నుంచి తిరుమలకు వచ్చిన పవిత్ర పుష్కరిణి

పురాణ కథనం ప్రకారం గరుడుడు వైకుంఠం నుంచి స్వామి పుష్కరిణిని తిరుమలకు తీసుకువచ్చాడు. దేవతలు క్రీడించేందుకు ఈ పవిత్ర పుష్కరిణిని తీసుకువచ్చినట్లు సంప్రదాయాలు చెబుతున్నాయి.

స్వామి పుష్కరిణి మహిమ వరాహ, పద్మ, మార్కండేయ, వామన, స్కాంద, బ్రహ్మ, భవిష్యోత్తర పురాణాల్లో ప్రస్తావించబడినట్లు చెబుతారు.

పవిత్ర గంగతో సహా అనేక పుణ్యనదులకు ఇది మూలస్థానంగా భక్తులు భావిస్తారు.

శతాబ్దాల చరిత్ర కలిగిన స్వామి పుష్కరిణి

సుమారు ఒకటిన్నర ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఉన్న స్వామి పుష్కరిణి ఆధ్యాత్మిక విశ్వాసంతో పాటు చారిత్రక ప్రాధాన్యతను కూడా కలిగి ఉంది.

పుష్కరిణి మధ్యలో ఉన్న నీరాళి మండపాన్ని విజయనగర సామ్రాజ్యానికి చెందిన సాళువ నరసింహరాయలు 1468లో నిర్మించినట్లు చారిత్రక ఆధారాలు చెబుతున్నాయి.

12వ శతాబ్దానికి చెందిన శాసనాల్లో కూడా స్వామి పుష్కరిణిలో పూజలు, హారతి నిర్వహించినట్లు ప్రస్తావనలు ఉన్నాయి. దీంతో దీని ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యం అనేక శతాబ్దాలుగా కొనసాగుతున్నట్లు తెలుస్తోంది.

ప్రతిరోజూ స్వామి పుష్కరిణికి హారతి

తిరుమల ఆలయ ఆధ్యాత్మిక సంప్రదాయాల్లో స్వామి పుష్కరిణికి ప్రత్యేక స్థానం ఉంది.

ప్రతిరోజూ సాయంత్రం సహస్ర దీపాలంకార సేవ అనంతరం స్వామి పుష్కరిణికి అర్చకులు హారతి సమర్పిస్తారు.

వార్షిక శ్రీవారి బ్రహ్మోత్సవాల సమయంలో ఈ సంప్రదాయానికి మరింత విశిష్టత ఉంటుంది. వాహన సేవలకు ముందు ఉదయం, రాత్రి వేళల్లో పుష్కరిణికి ప్రత్యేక హారతి నిర్వహిస్తారు.

పుష్కరిణి పరిరక్షణకు టీటీడీ చర్యలు

తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానాలు (టీటీడీ) స్వామి పుష్కరిణి పరిశుభ్రత, నీటి నాణ్యతను కాపాడేందుకు ప్రత్యేక చర్యలు చేపడుతోంది.

నీటిని శుద్ధి చేసే ఫిల్టరేషన్ వ్యవస్థలు, కాలానుగుణంగా నీటిని నింపే ఏర్పాట్లు ఉన్నాయి. ఈ తరహా ఏర్పాట్లను టీటీడీ తొలిసారిగా 1972లో ప్రవేశపెట్టినట్లు పేర్కొంటారు.

అనేక తీర్థాల సంగమంగా స్వామి పుష్కరిణి

స్వామి పుష్కరిణిని అనేక పవిత్ర తీర్థాల సంగమంగా భక్తులు విశ్వసిస్తారు.

గాలవ, మార్కండేయ, ఆగ్నేయ, ధనద, సరస్వతి, యామ్య, వాయు, వరుణ, వశిష్ఠ తీర్థాలు స్వామి పుష్కరిణితో అనుబంధం కలిగి ఉన్నట్లు సంప్రదాయాలు చెబుతున్నాయి.

ఈ విశ్వాసం స్వామి పుష్కరిణి ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యాన్ని మరింత పెంచుతుంది.

మార్గశిర శుక్ల ద్వాదశికి ప్రత్యేక ప్రాశస్త్యం

మార్గశిర శుక్ల ద్వాదశి రోజున స్వామి పుష్కరిణికి ప్రత్యేక ప్రాముఖ్యత ఉందని పురాణ సంప్రదాయాలు చెబుతున్నాయి.

ఈ రోజున సూర్యోదయ సమయంలో కోట్లాది పుణ్యతీర్థాలు స్వామి పుష్కరిణిలో ప్రవేశిస్తాయని భక్తుల విశ్వాసం. ఈ పవిత్ర సమయంలో పుష్కరిణిలో స్నానం చేయడం ద్వారా పాపాలు తొలగి ఆధ్యాత్మిక శుద్ధి కలుగుతుందని భక్తులు విశ్వసిస్తారు.

తిరుమల ఆధ్యాత్మిక వారసత్వానికి ప్రతీక

వైకుంఠం, శ్రీ మహావిష్ణువు, పురాణ సంప్రదాయాలు, శతాబ్దాల చరిత్ర, ఆలయ ఆచారాలు అన్నింటితో స్వామి పుష్కరిణికి ప్రత్యేక అనుబంధం ఉంది.

అందువల్ల తిరుమలకు వచ్చే భక్తుల ఆధ్యాత్మిక అనుభవంలో స్వామి పుష్కరిణి ఒక ముఖ్యమైన పవిత్ర స్థలంగా కొనసాగుతోంది.